HOLENDERSKA HODOWLA         Kolebką pochodzenia użytkowanego dzisiaj powszechnie na świecie bydła czarno-białego jest Fryzja, leżąca w większej części w Holandii. Większość liczących się europejskich populacji powstała właśnie pod wpływem bydła fryzyjskiego, importowanego przede wszystkim z tego kraju. Również polskie bydło czarno-białe zostało wytworzone w wyniku krzyżowania miejscowego bydła z bydłem fryzyjskim (pochodzącym po części także z Niemiec), a historia tego procesu liczy przynajmniej sto kilkadziesiąt   lat.  W  okresie  pierwszych   trzy-

dziestu lat po drugiej wojnie światowej doskonalenie populacji bydła mlecznego w Polsce też odbywało się  głównie poprzez  import  materiału  hodowlanego z Holandii – tylko w latach 1960 - 1975 zakupiono z tego kraju około 660 buhajów fryzyjskich o wysokiej wartości hodowlanej. Holenderskie mleko już wówczas wyróżniało się w Europie najwyższą zawartością suchej masy, dlatego efektem tych zakupów był bardzo znaczący wzrost procentowej zawartości tłuszczu i białka również w mleku krów w Polsce.
        Swoją historię ma także podróż „holenderek” za ocean. Wyjeżdżający do Ameryki osadnicy holenderscy zabierali je ze sobą już w siedemnastym wieku i proces ten trwał nieprzerwanie przez 250 lat. Duże ilości bydła holenderskiego zostały też sprowadzone do Stanów Zjednoczonych w drugiej połowie XIX w., gdy produkcja mleka na „nowym kontynencie” zaczynała nabierać rozmachu i coraz większego znaczenia. Import ten został wstrzymany dopiero w 1905 roku, gdy w Europie wybuchła epidemia pryszczycy.
        Utworzone do tego czasu w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej pogłowie krów stanowiło podstawę do wyhodowania nowoczesnego typu bydła holsztyńsko-fryzyjskiego. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku hodowcy europejscy szeroko korzystali z osiągnięć hodowli amerykańskiej w celu przekształcenia krów czarno-białych starego typu w nowoczesne bydło o kierunku użytkowania jednostronnie mlecznym. W większości krajów zwrócono jednak dużą uwagę na priorytety bardzo ważne na starym kontynencie (m.in. skład mleka), dlatego bydło europejskie różni się od bydła utrzymywanego na kontynencie amerykańskim. Dzisiaj powrócono, można rzec, do korzeni – znowu, jak kiedyś, większość krajów przodujących w hodowli bydła mlecznego w Europie w znacznym stopniu bazuje na osiągnięciach hodowli holenderskiej, z dorobku Holendrów korzystają również szeroko hodowcy amerykańscy.

---

Atuty holenderskich krów  mlecznych to: - wysoka wydajność - doskonały skład mleka - coraz większa długowieczność - wysoka produkcja życiowa Wzrost wydajności w populacji hodowlanej bydła holsztyńsko- fryzyjskiego w Holandii w okresie ostatnich kilku lat pokazano w tabeli poniżej.

Sezon	Krowy hf czarno-białe				Krowy hf czerwono-białe
oceny	dni laktacji	mleko kg	tłuszcz %	białko %	dni laktacji	mleko kg	tłuszcz %	białko %
2000/2001	347	9035	4,42	3,47	327	7642	4,55	3,56
2003/2004	351	9268	4,36	3,48	335	7995	4,56	3,55
2004/2005	350	9316	4,39	3,49	334	8171	4,56	3,56
2005/2006	354	9562	4,35	3,49	341	8490	4,54	3,57
2006/2007	356	9705	4,34	3,48	344	8694	4,55	3,57
2007/2008	360	9780	4,31	3,50	348	8804	4,54	3,57
2008/2009	361	9787	4,31	3,49	348	8823	4,53	3,57
2009/2010	357	9778	4,30	3,50	344	8876	4,53	3,58
2010/2011	358	9928	4,32	3,51	347	9079	4,56	3,60

Średnia wydajność krów holenderskich od wielu lat stawia ten kraj w ścisłej czołówce europejskiej. Również pod względem zawartości suchej masy w mleku Holandia nie ma sobie równych. Dotyczy to zwłaszcza białka – procentowa zawartość tego składnika w granicach 3,5 i więcej procent średnio w całej populacji  hodowlanej  jest  jak na razie nieosiągalna dla żadnego z krajów w Europie.

Poniżej w tabeli przedstawiamy pierwszą dziesiątkę najlepszych stad w Holandii w roku oceny 2010/2011. Są one uszeregowane według wskaźnika EJR (wskaźnik rocznej sprawności ekonimicznej) - od kilku lat w Holandii ranking najlepszych stad układa się właśnie według tego wskaźnika. Jego konstukcja w najprostszym ujęciu to produkcja (a właściwie wyprodukowane w roku białko i tłuszcz), podzielona przez długość okresu międzywycieleniowego - dzięki temu w ocenie uwzględnia się również prawidłowy rozród, eliminując stada, w których jednorazowy roczny wynik mógłby być efektem nieprawidłowego żywienia, powodującego choroby metaboliczne krów i zaburzenia rozrodu.

Hodowca	Liczba krów	kg mleka	% tłuszczu	% białka	Suma kg tł.+białko	EJR
T.Schiphouwer, Benneveld	34	13.182	4,04	3,51	996	3194
D. W. Wijnveen, Winterswijk W.	114	12.045	4,37	3,51	949	3045
E. H. Navis, Harreveld	50	11.464	4,59	3,61	940	3032
H.J.H. van Lenthe, Dalfsen	76	11.961	4,34	3,54	942	3026
gebr. Donk, Nieuwland	72	11.790	4,30	3,60	931	3000
J. I. Knoef-Hendriksen, Geesteren	95	11.471	4,30	3,72	920	2984
J. H. Hammink, Almelo	51	11.698	4,37	3,54	925	2972
A. A. van Zoest-Spruit, Nieuwkoop	54	11.292	4,31	3,73	908	2946
J. M. van Tiggelen, Espel	40	11.844	4,18	3,54	915	2939
J. H. Smalbraak, Winterswijk W.	59	11.480	4,40	3,55	912	2931

Warto podać jeszcze wyniki dwóch stad, które wprawdzie nie znalazły się w powyższej tabeli, ale przy bardzo wysokiej wydajności uzyskały doskonały skłąd mleka. Są to:
1) T.H. van Leeuwen-de Jong - Kamerik, 65 krów
wydajność 9.969 kg, 4,92% tł., 3,84% białka, EJR 2851
2) Wenneker en zn., Nederhorst den Berg, 29 krów
wydajność 10.431 kg, 4,78% tł., 3,79% białka, EJR 2914
Wszystkie te przykłady są potwierdzeniem, że nawet przy bardzo dużych wydajnościach możliwe jest utrzymanie wysokiej zawartości tłuszczu i białka w mleku. Podstawą i drogą do tego jest ukierunkowana na taki wynik praca hodowlana (dobór odpowiednich buhajów), a niezbędnym warunkiem prawidłowe żywienie krów.

Holandia jest również absolutnym rekordzistą w długości użytkowania krów - liczba krów, które przekroczyły 100.000 kg mleka w produkcji życiowej stawia ten kraj na pierwszym miejscu w świecie. Jest to efekt filozofi hodowlanej i mądrości holenderskich hodowców, którzy "od zawsze" w długim użytkowaniu krów upatrywali źródła odatkowych zysków i poprawy rentowności produkjci mleka.
Aktualnie (październik 2011 r.) liczba krów w Holandii, które przekroczyły w produkcji życiowej 100.000 kg mleka, sięga już 21 tysiący, a roczny przyrost takich "rekordzistek" w ostatnim roku wyniósł około 2000 sztuk. Codziennie przybywa więc kilka krów o tak doskonałem wydajności życiowej- "Klikając tutaj" zostaniesz przekierowany na stronę holenderską gdzie każdego dnia dopisywane są krowy 100-tysięczne i gdzie na bieżąco można śledzić ten proces. Wpisując nazwę interesującego nas buhaja w rubrykę "Vader" możemy dowiedzieć się każdego dnia ile jego córek osiągnęło produkcję życiową 100.000 kg mleka. Wpisując datę np. 01-01-2011 w rubrykę "Datum vanaf" uzyskamy informację, ile krów w Holandii przekroczyło tę granicę od początku bieżącego roku.